پنجشنبه ۲۳ تیر ۱۳۹۰ ساعت ۰۱:۰۸ 

دبیرخانه دائمی و بین المللی فردوسی شناسی البرز هشتمین نشست ماهانۀ دوستداران فردوسی در کرج را در  روز دوشنبه، 27 تیر ماه 1390 خورشیدی، از ساعت 17:30 تا 20 برگزار می‌کند.

در این همایش اسدالله شعبانی (پژوهشگر و نویسنده)، دکتر زاگرس زند (استوره شناسی شاهنامه) به سخنرانی خواهند پرداخت. همچنین در این همایش، با  شاهنامه خوانی مرشد احمد معین سلوکی و نقالی بانو سارا عباسپور و اجرای موسیقی سنتی گروه خورشید همراه است. در ضمن استاد رشید کاکاوند به خوانش و تفسیر داستان پسران فریدون مي‌پردازد.

مکان برگزاری نشست واقع در کرج. چهارراه کارخانه قند. فرهنگسرای کوثر است.

شایان ذکر است برای گرفتن برگۀ ورود و آگاهی بیشتر با دبیرخانه با نشانی: کرج. سه راه گوهردشت. ساختمان گوهر. طبقه6. و تلفن های: 4484955-4452750 تماس بگیرید.

گفت و گو با اسدالله شعبانی شاعر کودک و نوجوان   

ناشر دولتی گزینشی عمل می کند

انجمن شاعران ایران: اسدالله شعبانی را بیش از هر چیز به عنوان شاعر کودک و نوجوان می شناسند ؛ در حالی که او  ناشری است که کتاب های مربوط به این حوزه را منتشر می کند . او از کارشناسان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هم هست و تا او و همکارانش کاری را تایید نکنند، منتشر نمی شود. در زمینه وضعیت شعر کودک و انتشار آثار در این حوزه گفت و گویی با این شاعر داشتیم که می خوانید.

 وضعیت شعر کودک را چگونه ارزیابی می کنید؟

 در حال حاضر در حوزه شعر کودک مانند همه امور فرهنگی با بحران مخاطب رو به رو هستیم. هر چند که وضعیت شعر کودک نسبت به شعر بزرگسالان بهتر است و کتاب هایی  با شمارگان پایین انتشار می یابد ، با این حال باید گفت گریز مخاطبان از کتاب و کتابخوانی تاثیر خود را گذاشته و اگر خانواده ها به کتاب شعر توجه  می کنند  به این سبب نیست که می خواهند ذوق  و پسند هنری و ادبی فرزندان خود را پرورش بدهند ، بلکه به جهت این است که می خواهند ضمن سرگرم کردن بچه ها ، بر دانش آنان بیفزایند . در واقع باید گفت این رویکرد تحمیل شده به بیشتر خانواده ها همان رویکرد عوامانه و سطحی است که نزدیک به 50 سال گریبان ما را گرفته است و رها نمی کند . این رویکرد عوامانه توسط نظام آموزشی کشور محافظت می شود ؛ چرا که در این نظام آموزشی هنر و ادبیات جایگاهی ندارد و آنچه مهم بوده صرفا آموزش است ، آن هم آموزش هایی  گاه غیرضروری. از این رو می توان گفت هنر و ادبیات در نظام آموزشی ما محمل و ابزاری برای آموزش است ، در نتیجه خانواده ها ناگزیراز زیبایی شناسی هنر و ادبیات دور مانده و اصولا با ادبیات ویژه کودکان چندان آشنایی ندارند .

 وضعیت فعلی نشر کتاب های شعر را چگونه می بینید؟

از کتاب های درسی  و کمک درسی که بگذریم ، شمارگان کتاب شعر کودک بندرت به ده هزار نسخه  می رسد . در صورتی که در دهه  70 برخی کتاب های شعر کودکان تا صد هزار  نسخه  هم می رسید و بارها  و بارها هم این کتاب ها تجدید چاپ می شد ، متاسفانه همین ده هزار نسخه هم که می گویم متعلق به ناشران دولتی است وگرنه انتشار کتاب های ناشران بخش خصوصی معمولا  از شمارگان 2000 تا 5000 فراتر نمی رود.

 وضعیت بازار کتاب کودک و نوجوان بهتر از کتاب های بزرگسالان است. ناشران و شاعران برای جذب بیشترکودکان به شعر، تا چه حد باید ذائقه مخاطبان خود را مدنظر داشته باشند؟

 وقتی جامعه دچارعدم تعادل می شود ، در همه عرصه ها  بخصوص در  پهنه  فرهنگ نا بسامانی ها چشمگیر می شود . در شرایط نابسامان هم هیچ کس نمی تواند نتیجه  مورد نظر خود را به دست آورد. من همواره گفته ام یکی از علل و اسباب نا بسامانی در عرصه  کتاب ، دخالت دولت ها  در این امور است . لازمه  انتشار کتاب و به تبع آن جذب مخاطب ، رقابت آزاد است.  در صورتی که دولت با مهار ناشر و نویسنده ، این رقابت را از بین برده است . اصولا چرا باید دولت خودش ناشر باشد؟ وقتی ناشر دولتی داریم  ناشر خصوصی چگونه می تواند با او رقابت کند؟ چه تضمینی وجود دارد که ناشر دولتی گزینشی و برخلاف ذائقه عمومی جامعه کتاب تولید نکند؟ چرا باید دولت تنها به نوعی از تولیدی های ناشران توجه کند؟ این کارها  یادآور حکایت سعدی است که می گوید : سنگ را بسته و سگ را گشوده اند . آن وقت می گویند چرا مردم  کتاب نمی خوانند . پرسش من از شما این است که در این شرایط نا بسامان اصلا چرا باید مردم کتاب بخوانند؟ مگر کتاب در این جامعه  در مسیر رشد اجتماعی آنان قرار گرفته است ؟ برای نمونه چند نفر از اطرافیان خود سراغ داریم که با کتاب زیسته اند و به حال خود نگریسته اند!

با توجه به این که خودتان هم شاعر و هم ناشر هستید ، وضعیت نشر کتاب های شعر در بخش خصوصی و دولتی را چطور می بینید؟ اگر قرار باشد مقایسه ای داشته باشیم ، این وضعیت را چگونه ارزیابی می کنید؟

 من در حال حاضر ناشر نیستم . نشر برای من تفنن است ، در حالی که ناشر باید حرفه ای باشد. با این حال خیلی خوش شانس هستم که همچنان کتابم را بچه ها می پسندند . ناشران دولتی و خصوصی مرتب به من لطف دارند و کتاب هایم را چاپ می کنند . اما مشکل من با ناشرانی است که وقتی کتاب هایم نایاب می شوند ، اقدام به تجدید چاپ نمی کنند. در صورتی که طبق قراردادهای فی مابین  باید این کار را انجام بدهند . برای مثال در انتشارات مدرسه متعلق به آموزش و پرورش ده ها سال است که نزدیک به 6 عنوان از جمله کتاب جشن جوانه ها و چراغ شکوفه ها نایاب است . هر بار به من وعده تجدید چاپ می دهند ، ولی دروغ می گویند . در همین کانون پرورش فکری کودکان بیشتر کتاب های من که نزدیک به 10- 15 عنوان نایاب است . بیشتر این کتاب ها در چاپ نخست با شمارگان 50 هزار نسخه چاپ و تجدید چالپ می شد ؛ اما الان یک نسخه هم از آنها ندارم.  هر بار کلی نامه نگاری می کنم و به من وعده  تجدید چاپ می دهند ، اما این اتفاق نمی افتد .  وقتی ناشران دولتی چنین می کنند دیگر ازناشران خصوصی چه توقعی می توان داشت . می گویند در ینگه دنیا  هستند نویسندگانی که با یکی دو اثر زندگیشان تامین  می شود ، در حالی که از من به عنوان یک شاعر تا کنون نزدیک به 350 عنوان کتاب  توسط ناشرا ن مختلف به چاپ رسیده و از این میان150-160 عنوان قراردادشان درصد پشت جلدی است و اگر ناشران محترم در طول سال تنها 10 تا از این آثار را هم تجدید چاپ می کردند من دیگر غم نان نداشتم!

 از نظر کیفی چه تفاوتی میان آثار منتشره ناشران دولتی و خصوصی وجود دارد؟

 ناشر خصوصی به بازار فکر می کند ضمن این که قلمرو فعالیت خود را مشخص کرده  و می کوشد به نیازهای مطالعاتی مردم جامعه اش پاسخ بگوید ؛ در صورتی که ناشر دولتی دغدغه های دیگری  دارد . ناشر دولتی همسو با سیاست های فرهنگی دولت  و با  استفاده از بودجه دولتی می کوشد جامعه را به سمتی که دولت می خواهد ، رهنمون کند ؛ بنا بر این همه آنچه را که تولید می کند همانی نیست که مردم می خواهند . در نتیجه ناشر دولتی میدان رقابت را از ناشران می گیرد و هم به تولید انبوه کالاهایی روی می آورد که ممکن است مردم پس بزنند . این فرآیند نرخ مطالعه را پایین می آورد و جامعه از کتاب های ناخواسته اشباع می شود.ممکن است ناشر دولتی کتاب های خوبی هم  منتشر کند ، اما نمی تواند طیف های وسیعی از مخاطبان را با خود همراه سازد. در این شرایط است که کتاب های مبتذل هم بازار پیدا می کند . دولت هم با اهرم هایی در صدد جلوگیری از این نوع آثار بر می آید ، اما نمی تواند کاری از پیش ببرد .

مشکلات ناشران فعال در حوزه کودک و نوجوان چیست و برای رفع این مشکلات مسئولان دولتی باید چه کار کنند؟

عبارت ناشران فعال برای من نامفهوم است . گویا منظورتان  ناشر منفعل است ؛ ناشری که ابتکار عمل نداشته باشد ، چشم به کمک های دولت دارد و درنتیجه ناگزیر است فعالیت های خود را با  خواست مراکز دولتی همسو کند . این گونه ناشران را هم باید شبه دولتی قلمداد کرد.

 در گذشته جشنواره هایی از سوی کانون پرورش فکری برگزار می شد ، آیا این جشنواره ها مثل جشنواره "آیش" موثر بود و اگر موثر بود چرا تداوم نداشت؟

اسدالله شعبانی؛ کتاب‌های نایاب را دوباره چاپ کنید

اسدالله شعبانی معتقد است کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بیش‌تر با ذوق و هنر، به‌‌ویژه ادبیات و شعر، سروکار دارد و باید برای فعالیت‌های فرهنگی بهای بیشتری قایل شود

سه شعر کودک از کتاب "ترانه های میهنی من" که هنوز چاپ نشده است

الوند زیبا

الوند زیبا

یک رشته کوه است

هم مهربان است

هم با شکوه است

یک گنجنامه

در سینه دارد

در چشمه هایش

آیینه دارد

با تاج خورشید

با برف انبوه

زال زر است این

یا قله ی کوه؟!

کوه دنا

دنا دنا چه کوهی

چه کوه با شکوهی

محکم و سفت و سختی

پر از گل و درختی

ساز داری، آواز داری

باغِ گلِ ناز داری

چه آب و آبشاری

چشمه و چشمه ساری

ایل داری و کوچ داری

گله داری، قوچ داری

ساده و با صفایی

کوه قشنگ مایی

دماوند

قله ی کوهی

چه با شکوهی

به شکل مشتی

مشت درشتی

لانه ی سیمرغ

خانه ی زالی

خرم و سبزی

مثل شمالی

بلند و د.وری

همیشه روشن

مشعل نوری

به بام میهن

تو باش و ضحاک

همیشه دربند

تو مشت مایی

توای دماوند...

سه شعر خردسال از کتاب خرمن شعر خردسالان چاپ نشر توکا :

خال من

تو صورت من

یه دونه خاله

این خال کوچک

خیلی خوشحاله

چون همه اول

اونو می بینن

میگن که اینه

نشونه ی من

گل های خونه

تو خونه ی ما

گل هایی زیباست

یکی شون مامان

یکی شون باباست

یکی خواهرم

یکی داداشم

من دلم می خواد

شاپرک باشم

دده یی

لینگا لینگا دده یی

هاپو پیشی ببعی

قدقدقد، جاجا، جوجو

قوقولی قو، بق بقو

بابا، تاتی قاقایی

مامان، مه مه لالایی!

سه شعر برای نوجوانان از کتاب یک نفر رد شد از کنار دلم چاپ شده از نشر توکا:

1. عشق ما

دوستت دارم ولی

از تو پنهان می کنم

من نمی دانم چرا

این چنین خود را پریشان می کنم

من نمی دانم چرا

با تو از احساس گفتن مشکل است

گرچه می گویند مردم از قدیم

عاشقی کار دل است

کاش می شد عشق ما

بیمی از احساس آزادی نداشت

کاش می شد دست تو

عشق خود را توی دستم می گذاشت

1. تنگ بلور

روزی از روز های آخر سال

جنبش خاک و گردش پر و بال...

همه دنبال سال نو بودند

مثل من در بدو بدو بودند

ناگهان كوك شد سه تار دلم

یک نفر رد شد از کنار دلم

تنگی از آب و آسمان در دست

یکی آن را به سنگ کینه شکست

کاش تنگ بلور نشکن بود

ماهی قرمزش دل من بود

• با دلی از دریا

چشمه ای باش و برو

برو هر جا که دلت خواست بگرد

زندگی کن همه با هر که دلت می خواهد.

ولی از یاد مبر

اگر از آن همه، دلتنگ شدی

باز برگرد و بیا

یک نفر منتظر است

که به راهت دل و جان سوخته است

با دلی از دریا

چشم بر آمدنت دوخته است.

-وضعیت شعر کودک را چگونه ارزیابی می کنید؟

پاسخ: در حال حاضر مثل همه امور فرهنگی با بحران مخاطب رو به رو هستیم. هر چند که وضع شعر کودک نسبت به شعر بزرگسالان بهتر است و کتاب هایی  با تیراژ پایین انتشار می یابد با این حال باید گفت گریز مخاطبان از کتاب و کتابخوانی تاثیر خود راگذاشته و اگر خانواده ها به کتاب شعر توجه  می کنند  به این سبب نیست که می خواهند ئوق  و پسند هنری و ادبی فرزندان خود را پرورش بدهند بلکه به جهت این است که می خواهند ضمن سرگرم کردن بچه ها دانستنی های آنان را گسترش بدهند در واقع باید گفت این رویکرد تحمیل شده به بیشتر خانواده ها همان رویکرد عوامانه و سطحی است که 50 سال است گریبان ما را گرفته است و رها نمی کند این رویکرد عوامانه توسط نظام آموزشی کشور محافظت می شود چرا که در این نظام آموزشی هنر و ادبیات جایگاهی ندارد آنچه مهم است صرفا آموزش است آن هم آموزش هایی  گاه غیرضروری. از این روی می توان گفت هنر و ادبیات در نظام آموزشی ما محمل و ابزاری برای آموزش است در نتیجه خانواده ها نیز ناگزیراز زیبایی شناسی هنر و ادبیات دور مانده و اصولا با ادبیات ویژه کودکان چندان آشنایی ندارند

2-وضعیت فعلی نشر کتاب های شعر را چگونه می بینید؟

پاسخ:از کتاب های درسی  و کمک درسی که بگذریم شمارگا ن کتاب شعر کودک به ندرت به 10000 نسخه  می رسد.در صورتی که در  دهه ی 70 برخی از کتاب های شعر کودکان تا 100 هزاز  نسحه  هم می رسید و بار ها  و بار ها هم این کتاب ها تجدید چاپ می شد متاسفانه همین 10000 نسخه هم کهمی گویم  متعلق به ناشران دولتی است و گرنه ناشران بخش خصوصی معمولا  از شمارگان2000-  5000فراتر نمی روند.

3-وضعیت بازار کتاب های کودک و نوجوان بهتر از کتاب های بزرگسالان است.ناشران و شاعران برای جذب بیشت رکودکان به شعر،تا چه حد باید ذائقه مخاطبان خود را مدنظر داشته باشند؟

پاسخ:وقتی جامعه  دچار عدم تعادل می شود در همه عرصه ها  به خصوص در  پهنه ی فرهنگ نا به سامانی ها چشمگیر می شود در شرایط نا به سامان هم هیچ کس نمی تواند نتیجه ی مورد نظر خود را به دست آورد. من همواره گفته ام یکی از علل و اسباب نا به سامانی در عرصه ی کتاب دخالت دولت ها  در این امور است . لازمه ی  انتشار کتاب و به تبع آن جذب مخاطب رقابت آزاد است.  در صورتی که دولت با با مهار ناشر و نویسنده این رقابت را از بین برده است اصولا چرا باید دولت خودش ناشز باشد ؟ وقتی ناشر دولتی داریم  ناشر خصوصی چگونه می تواند با او رقابت کند؟ چه تضمینی وجود دارد که ناشر دولتی گزینشی و بر خلاف ذایقه ی عمومی جامعه کتاب تولید نکند؟  چرا باید دولت  تنها به نوعی از تولیدی های ناشران توجه کند؟ این کار ها  یاد آور حکایت سعدی است که می گوید: سنگ را بسته و سگ را گشوده اند ..آن وقت می گویند چرا مردم  کتاب نمی خوانند پرسش من از شما این است که در این شرایط نا به سامان اصلا چرا باید مردم کتاب بخوانند؟ مگر کتاب در این جامعه  در مسیر رشد اجتماعی آنان قرار گرفته است ؟ برای نمونه چند نفر را در پیرامون خود سراغ داریم که با کتاب زیسته اند و به حال خود نگریسته اند!

4-با توجه به این که خودتان هم شاعر و هم ناشر هستید،وضعیت نشر کتاب های شعر در بخش خصوصی و دولتی را چطور می بینید؟ اگر قرار باشد که مقایسه ای داشته باشیم، این وضعیت را چگونه ارزیابی می کنید؟

پاسخ: من در حال حاظر ناشر نیستم.نشر برای من تفنن است در حالی که ناشر باید حرفه ای باشد. با این حالخیلی خوش شانس هستم که همچنان کتاب هیم را بچه ها می پسندند ناشران دولتی و خصوصی مرتب به من لطف دارند کتاب هایم را چاپ می کنند اما مشگل من با ناشرانی است که وقتی کتاب هایم نایاب می شوند ناشران اقدام به تجدید چاپ نمی کنند.در صورتی که طبق قرار داد های فی مابین  باید این کار را انجام بدهند برای مثال در انتشارات مدرسه متعلق به آموزش و پرورش ده ها سال است که نزدیک به 6 عنواناز جمله کتاب جشن جوانه ها و چراغ شکوفه ها نایاب است اما هر بار به من وعده ی تجدید چاپ می دهند ولی دروغ می گویند در همین کانون پرورش فکری کودکان بیشتر کتاب های من که نزدیک به 10- 15 عنوان نایاب است بیشتر این کتاب ها در چاپ نخست با تیراژ 50 هزار نسخه چاپ و تجدید چالپ می شد اما الان یک نسخه هم از آن ها ندارم هر بار کلی نامه نگاری می کنم و به من وعده ی تجدید چاپ می دهند اما این اتفاق نمی افتد حال  که ناشران دولتی چنین می کنند  دیگر ازناشران خصوصی چه توقعی می توانم داشته باشم؟ می گویند در ینگه دنیا  هستند نویسندگانی که با یکی دو اثر زندگیشان تامین  می شود در حالی که ازصاحب این قلم تا کنون نزدیک به 350 عنوان کتاب  توسط ناشرا مختاف به چاپ رسیده و از این میان150-160 عنوان قراردادشان درصد پشت جلدی است و اگر ناشران محترم در طول سال تنها 10 تا از این آثار را هم تجدید چاپ می کردند من دیگر غم نان نداشتم!

5- از نظر کیفی چه تفاوتی میان آثار منتشره ناشران دولتی و خصوصی وجود دارد؟

پاسخ: ناشر  خصوصی به بازار فکر می کند ضمن این که قلمرو فعالیت خود را مشخص کرده می کوشد به نیاز های  مطالعاتی مردم جامعه اش پاسخ بگوید در صورتی که ناشر دولتی دغدغه های دیگری  دارد ناشر دولتی همسو با سیاست های فرهنگی دولت  و با  استفاده از بودجه ی دولتی می کوشد جامعه را به سمتی که دولت می خواهد رهنمون شود بنا بر این همه آنچه که تولید می کند  همانی نیست که مردم می خواهند همانی است که دولت می خواهد  در نتیجه ناشر دولتی که گزینشی عمل می کند هممیدان رقابت را از ناشران می گیرد و هم به تولید انبوه کالا هایی روی می آورد که ممکن است مردم پس بزنند  این فرایند نرخ مطالعه را پایین آورده و جامعه از کتاب های نا خواسته اشباع می شود. حال ممکن است ناشر دولتی کتاب های خوبی هم  منتشر کند  امانمی تواند طیف های وسیعی از مخاطبان را با خود همراه کند در این شرایط است که کتاب های مبتذل هم بازار پیدا می کند دولت هم با اهرم هایی در صدد جلوگیری از این نوع آثار بر می آید اما نمی تواند کاری از پیش ببرد وچه بسا خود به این جریان انحرافی دامن می زند.

6-مشکلات ناشرانفعال در حوزه کودک و نوجوان چیست؟و برای برطرف کردن این مشکلات مسئولان دولتی باید چه کار کنند؟

پاسخ: عبارت ناشر انفعال برای من نامفهوم است گویا منظورتان  ناشر منفعل است ناشری که ابتکار عمل نداشته باشد چشم به کمک های دولت دارد و درنتیجه ناگزیر است فعالیت های خود را با  خواست مراکز دولتی همسو کند این گونه ناشران را هم باید شبه دولتی قلمداد کرد.

7-در گذشته جشنواره هایی توسط کانون پرورش فکری برگزار می شد، آیا این جشنواره ها مثل جشنواره "آیش" موثر بود و اگر موثر بود چرا تداوم نداشت؟

پاسخ: آیش یک نشریه بود که دردهه ی 70 در می آمدنشریه ی جالبی بود خیلی ها که امروز در  کار های فرهنگی  می کوشند گفته اند که خواننرگان این نشریه بوده اند ما اعضای با ذوق کانون پرورش فکری را در اردوهایی جمع می کردیم و برای آنان کلاس می گذاشتیم قصه ی درازی دارد این آیش.در آغاز انقلاب وقتی وارد کانون پرورش فکری کودکان شدم پیشنهاد  مجله ای را  به جناب ارگانی که در آن موقع مدیر انتشارات کانون بود دادم جلسات این مجله نخست با نام توکا برگزار می شد در چندمین جلسه ی توکا بود  کهبرای اولین بار شکوه قاسم نیا و جعفر ابراهیمی را دیدم این ها را  وحید نیکخواه آزاد به جلسه دعوت کرده بود.دراین جلسه ها کسان دیگری هم می آمدند که نام توکا را طاغوتی می پنداشتند تا آنکه مجله به نام شکوفه ی توحید تغییر نام پیدا کرد و بعد هم ادامه نیافت اما من  در زمان مدیریت مهندس حمید ندیمی دوباره موضوع نشریه را به میان کشیدم پذیرفته شد آن زمان من  و گروهی از نویسنگان و شاعران به مناطق جنگی رفته بودیم  مصطفی رحماندوست هم بود خاطرات جنگ بچه ها را جمع آوری  می کردیم بعد ها من این  خاطره های دردناک بچه ها را در کانون سروسامان داده  و بدون نام خودم به چاپ رساندم "خاطرات جنگ" 5 جلد بود همینطور جنگی به نام" جنگ جنگ" و... هنز هم خیلی ها نمی دانند این کتاب ها را چه کسی و با چه دشواری هایی به چاپ رسانده است بگذریم در کنار این کتاب ها نشریه توکا را  هم تا سه شماره آماده کرده بودم که دوست عزیزم آقای جعفر ابراهیمی از وزارت دارایی به انتشارات کانون منتقل شدو قرار شد با نشریه ی توکا همکاری کند.با وجود این که من رسما سردبیر مجله بودم و سه شماره هم آماده کرده بودم متوجه شدم جعفر ابراهیمی را به سردبیری برگزیده اند جالب اینجاست که این موضوع را بهمن اطلاع هم ندادند طبیعی است که ناخرسند شدم چون نشان می داد که مدیریت کانون با طرز تفکر من مشکل دارند حال آنکه ابراهیمی ریش و صبغه ی مذهبی داشت که در آن موقع خیلی مهم بود و شاید چیزهایی دیگر هم در میان بود اما به هر حال من نه قهر کردم و نه حتی به روی خودم آوردم در حاشیه کمک کردم تا مجله با نام آیش  در آمد ابراهیمی خودش می داند که در این کار خیلی کمکش کردم بعد ها متوجه شدم  حذف من از سردبیری یک مجله ی دولتی کار درستی بوده است من مطلقا اهل سرمقاله نویسی آن هم برای یک مجله ی دولتی نبودم. و بی تردید بعدا مشکل پیدا می کردم در صورتی که ابراهیمی خوب بلد بود مناسب وقایع روز حرف بزند و سیلسی نویسی کند.بعد ها هم من به سبب همین پرهیز  از مسایل سیاسی ترجیح دادم در گوشه ای از کانون  تنها به عنوان کارشناس ادبیات کودک بمانم و مسولیتی را نپذیرم کما اینکه به عللی که گفتم مسولیتی هم به من نمی دادند و می دانستند که خرابکاری می کنم! الان که بر می گردم و مرور می کنم از نتیجه  کارهایم راضی هستم من همیشه آنچه را که دلم خواسته کرده ام بی هیچ ملاحظه ای.باری علی رغم این بحث ها من در جعفر ابراهیمی یک فرد روستایی ساده دلی را یافتم که بد جنسی ها و فرصت طلبی های کودکانه اش هم نمی توانست مرا رنجیده کند ما سال ها با هم همکاری کردیم و علی رغم تفاوت های اندیشگی توانستیم تاثیرات مثبتی در محیط کار خود داشته باشیم از آن پس هم دوستی  ما ادامه یافته و چیزی که پیوند ما را  در طی این همه سال نگهداشته است بی گمان شعر کودک است که ما را همیشه به هم مربوط کرده است.

پرسش: آیا فرهنگستان به وظیفه خود به خوبی  عمل کرده است؟

پاسخ:

 کار فرهنگستان از بنیاد اشکال دارد اینکه ما بیاییم در برابر سیل بنیانکن دستاورد های تمدن غرب با بیل و کلنگ راهبندان کنیم بیشتر کاری  دن کیشوتی است. اصولا وظیفه ی فرهنگستان نبای صرفا ساختن چند واژه  وارایه ِفهرست آن باشد. کار اصلی  فرهنگستان  راه اندازی گروه های  تحقیقاتی در سطج کشور و گرد آوری واژگانیست که مردم می سازند و سر و سامان بخشیدن به آن به عبارتی دیگر سیقل دادن پسند عمومی جامعه در ارتباط با ساختار زبان فارسی. چرا که زبان را مردم می سازند  نه چند نفر گزینش شده هرچند علاقه مند به زبان فارسی

چند وقت پیش خبرنگاری این پرسش هارا با من در میان گذاشت و اصرار کرد که نظر خودم را در این باره بگویم هرچند خود را  در این عرصه هاکار آشنا نمی دانم اما از دریچه چشم یک شاعر آن هم شاعر کودک چیزهایی گفتم. تا نظر دوستان و دوستاران کودکان این مرز و بوم چه باشد

بهارچه خوب گفته است: فغان زجغد جنگ و مرغوای او

                                          که تا ابد بریده باد نای او

هنوز منظره شوم موشکباران مدرسه ای در هویزه پیش چشمانم هست دور تا دور تپه ای سیم خاردار کشیده بودند امکان بیرون آوردن کودکان فرومانده درآوار فراهم نبود گمان می رفت که هنوزبعضی از آنان زنده باشند همه مستاصل به آن تپه ی ویرانه نگاه می کردیم و از این درماندگی خویش شرمزده بودیم

روز بعد درمراسمی که در سالن ارشاد اهواز برگزار شده بود من احساساتی شده و فریاد کشیدم و گفتم :جنگ را تمام کنید من دوست ندارم لبخند کودکان در زیر آوار مدفون شود...

هنوز و همیشه بر این باورم که جغد جنگ شوم است و جز ویرانی چیزی در بر ندارد. خدا وند به آدمی خرد و دانش داده است تا آن را برای رسیدن به زندگی بهتر و رستگاری به کار ببندد. جنگ و دعوا و خشم و خروش و کار برد زور تنها زمانی به کار می افتد که آدمی خرد خود را از دست داده باشد:

به نام خداوند جان و خرد

کزین برتر  اندیشه بر نگذرد

*******************

خرد افسر شهریاران بود

خرد زیور نامداران بود

*******************

توانا بود هر که دانا بود

ز دانش دل پیر برنا بود

گفت و گو: زهره حیدری شاهی سرایی
 
آقای شعبانی، ادبیات دفاع مقدس از نظر شما چیست و چگونه باید در ادبیات کودک و نوجوان نمود یابد؟
اگرمنظور از ادبیات دفاع مقدس ادبیاتی باشد برای پاسداری از مرز و بوم و آرمان و عقیده، بسیار ارزشمند است و در طول تاریخ هم هر انسانی از آرمان ها و عقاید خود به گونه ای پاسداری کرده و خصوصا در تاریخ ایران و ادبیات کهنسال ایران نمادهای بسیاری در عرصه های ملی و دینی داشته ایم. مثلا در عرصه ی حماسی و ملی «بستور» فرزند زریر لباس رزم پدرش را می پوشد و به جنگ توران می رود و انتقام پدرش را می گیرد. ما قهرمانان دینی هم داشته ایم. مثل زید و علی اکبر. کسانی هستند که در قلمرو ادبیات دینی می توان از آن ها نمونه هایی آفرید. 
اما من اعتقاد ندارم که بستور یا فرزند دلیر امروز شمشیر بردارد و به خون خواهی پدر برود. من می گویم در موارد زیادی باید بار فکری را در ادبیات حماسی یا دفاع مقدس تغییر داد. فرزند دلیر بهتر است راه دیگری را انتخاب کند. راهی که نیازمند خشونت و جنگ نباشد. البته مردم وقتی ندانند چه راهی را باید انتخاب کنند دچار سردرگمی می شوند. راهی که من پیشنهاد می کنم راه ادب و فرهنگ و هنر است نه راه خشونت و جنگ. یک ادیب ابزار کارش روشن است. ما باید به مسیری برویم که مردم جهان را با خود دوست کنیم نه این که آن ها را به مبارزه بطلبیم. اگر هم مبارزه ای هست، مبارزه در عرصه ی فرهنگ و قلم و هنر است.

اکنون که چند سالی است از دفاع مقدس گذشته، لزوم بازگویی اتفاقات دفاع مقدس برای نوجوانان در چیست و آن ها چرا باید ادبیات دفاع مقدس داشته باشند؟
الان الگوهای حماسی و دینی ما باید در برابر تهاجم هراس آور فرهنگی باز سازی و باز آفرینی شوند و نقاط ضعف خود را پیدا کنند و در رفع آن بکوشند و نقاط قوت شان را قوی تر کنند. ما باید به نوجوانان مان شناخت بدهیم که به خاطر این که از غافله عقب بودیم، خیلی ها موفق شدند بین ما نفوذ کنند و اختلاف دینی و فرهنگی ایجاد کنند و ما را به مصرف کننده ی محصولات خود تبدیل کنند و فرصتی پیدا کردند تا ما را به جنگ داخلی و جنگ با همسایگانمان بکشانند. ما باید خودمان را با عقل و خرد قوی کنیم، ضعف هایمان را شناسایی و برطرف کنیم و نقاط قوت مان را بیشتر کنیم و با داد و قال و مراسم و تشریفات نمی شود به این جا رسید.

شما به عنوان یک نویسنده و شاعر چگونه با تهاجم فرهنگی برخورد می کنید؟
من مسئول تبلیغات نیستم. من بعنوان یک شاعر پیامم به دنیا پیام دوستی است. من زمانی به دفاع برمی خیزم که کسی مرا و کشور من را بی فرهنگ قلمداد کند. اگر آن ها به من حمله کردند و گفتند تو بی فرهنگی من باید ثابت کنم که بی فرهنگ نیستم و حافظ و سعدی و مولانا را پشت سر خودم دارم. حالا اگر آن ها خواستند به کشور من حمله ی نظامی کنند دیگر سربازان مملکت من جلوی آن ها می ایستند. 
متاسفانه خیلی ها هستند که ادعای علم و خرد دارند و به حافظ و فردوسی و به پیشینه ی خودمان حمله می کنند آنوقت وقتی جوان ها می بینند که هویت ملی شان آسیب دیده و از خود چیزی ندارند، به راحتی مورد تهاجم فرهنگی قرار می گیرند.

آیا الگو ها در ادبیات حماسی یا ادبیات دفاع مقدس ما مناسب هستند و بر کودکان و نوجوانان ما تاثیر گذارند؟
همان طور که گفتم ادبیات حماسی یا دفاع مقدس باید با الگو سازی درست همراه باشد. الگوهایی که نمی خواهند دنیا را ویران کنند بلکه می خواهند دنیا را بسازند و به نظر من با فعالیت های علمی و فرهنگی و هنری می توان به آنجا رسید. دشمن یک دانش آموز جهل و عقب ماندگی است نه فلان کشور پیشرفته.
باید به نوجوان گفت این نیروی اهریمنی که دشمنان بدست آورده اند از جهل ماست. اگر یک دانش آموز در حوزه ی درس و دانشگاه خودش موفق باشد بزرگترین ضربه را به دشمن خودش که جهل است، زده است. پس دفاع مقدس در درجه اول دفاع از خودمان در برابر خودمان است. نباید بگذاریم بخش جهل خودمان بر ما غالب شود تا بتوانیم آینده ی بهتری بسازیم.  آینده ی بهتر با ناسزا گفتن و توپ و تفنگ و جنگ ساخته نمی شود، بلکه با درک و دریافت و رسیدن به حق و حقوق فردی و جمعی و دفاع از ارزش ها و آرمان هایی که برایمان شکوه و جلال آفریده اند می توانیم دنیای بهتری بسازیم. فحش دادن به این کشور و آن کشور مشکل را حل نمی کند بلکه نوجوان ما را کینه توز بار می آورد و چه بسا ممکن است بر علیه خودمان هم اقدام کند. 
اگر الگوها ایده آلیستی باشند، کودکان را از خود دور می کنند. نگاه مقدس مابانه به واقعیت های اجتماعی، کودک و نوجوان را گمراه می کند. هر کودکی باید احساس کند که با همه ی ضعف ها و خطاهایش می تواند قهرمان هم بشود.

مسئله جنگ و دفاع مقدس از چه گروه سنی باید وارد ادبیات کودک و نوجوان شود؟
بازگو کردن مسئله ی جنگ و جبهه و خون و کشتار خردسالان را می ترساند و تاثیر مناسبی بر آن ها ندارد. به عقیده ی من وقتی کودکان مرحله ی آموزش ابتدایی را پشت سر می گذارند و به راهنمایی می رسند باید به آن ها گفت که در تاریخ کشورشان چه اتفاقاتی افتاده است و راه حل برای جلوگیری از جنگ و خشونت چیست نه اینکه به آن ها بگوییم که تفنگ بردارند و بروند جنگ. با مسئله ی جنگ باید رئالیستی برخورد کرد و از واقعیت های آن حرف زد و راه حل ها را برای جلوگیری از جنگ و خونریزی پیش رو یشان گذاشت.

    این متن را که ترجمه ی تعدادی از شعر های کودکانه ی من به زبان آلمانی همراه با بیوگرافیست ازیک سایت آلمانی آورده ام.ترجمه  ها توسط دوست ارجمندم علی  عبدالهی انجام گرفته که خود هم شاعر است و هم مترجمی نام آشنا

http://lyrikline.org/ 

Biography Assadollah Sha’bani

Place of birth: Hamadān Province, Iran

Residence: Tehran, Iran

Assadollah Sha'bani is a childrens' poet and prosaist and a critic.
Born in a farmer family in the Iranian province of Hamadān in 1958 he moved to Tehran after his basic education to work in several factories. Alongside he studied Economics and Persian Literature in evening university. His first poems are strongly influenced by the traditional structure of Persian poetry.
After the Iranian Revolution he worked as a counsellor for childrens' literature. Sha'bani received several prizes for his publications. Up to now he published more than 300 books for children and adults alike.
Sha'bani lives in Tehran

. 

Publications Assadollah Sha’bani

Ma, Ba ham (Wir zusammen)

Kanoun Verlag

Serieye 12 Djeldiye Ghesse Emshab (Ein 12-bändiges Buch mit Nachtgeschichten für die Kleinen)

Wida und Hamgenan Verlag

Khaneye Ma Khaneye Ahou (Unser Haus, das von Hirschen)

Dokhtare baghe arezu (Die Tochter vom Tarumgarten)

Eine Geschichte in Reim und Rhytmus nach einer Geschichte von Hans Christian Andersen

Touka Verlag, Teheran

Ghessehaye shirine Shahnameh (Die süßen Geschichten vom Königsbuch von Firdosi)

Peydazesh Verlag, Teheran

Shaer wa Shabbou (Der Dichter und die Levkoje)

Jugendgedichte

Kanoun Verlag

Assa wa Assbe Tschubi (Der Stock und das Holzpferd)

Touka Verlag

Tranehaye shad (Frohe Lieder)

Touka Verlag, Teheran

Djashne djawaneha (Fest der Knospen)

Madresse Verlag, Teheran

Faaliyathaye Yad-dehi wa Yad-ghiri baraye Morabiane Pishdabestani piramoune sher wa ghesseye Koudakan (Lern- und Lehrmethoden für Lehrenden von Kindern mit Hilfe von Lyrik und Prosa)

Kanoun Verlag

Shekare dasthaye tou ba man (Deine Hände jage ich selbst)

Lyrik für Erwachsene

Touka Verlag, Teheran

Hezar Sal Sher e Farsi baraye Kodakan wa Noudjawanan (Tausend Jahre Persische Lyrik für Jugendliche)

Kanoun e Parwaresh Verlag, Teheran

Parssehaye Shabane (Nachtbummel)

Lyrik für Erwachsene

Paywand Verlag, Teheran 1990

Balhaye Ehsass (Die Flügel des Gefühls)

Kawoushghar Verlag, Teheran 1991

Noukhostin Parwaz (Der erste Flug)

Kindergeschichte

1993

Poulak e Mah (Die Mondflitter)

Jugendgedichte

Kanoun Verlag, Teheran 1997

Awaze Touka (Der Gesang von Touka)

Eine Auswahl

1998

Ma hame Rangarangim (Wir sind zu bunt)

Kinderlyrik

Touka Verlag, Teheran 2000

Sherhaye Bikhiyal Mirza (Gedichte von Mirza dem Gedankenlosen)

Humorgedichte und Reime

Touka Verlag, Teheran 2004

Mahe Nou, Neghah (Der Neue Mond, der Blick)

Ein langes Gedicht für Kinder

2006

Khermane shere khordsalan (Eine Auswahl der Reimgedichte für die Kleinen)

Touka Verlag, Teheran 2007

زمين ما
چو پرتقال نارسی
زشاخه اش جدا شده
در اين فضای بي کران
رها شده

نه پرتقال نارسی
که مثل توپ کودکان
به زیر پای اين و آن
نه مثل توپ قلقلی
که مثل مهره ای گلی
اسير بند مهره ها
که چرخ می خورد هميشه دور خود 
و دور آفتاب ما

ولی نه، اين زمين ماست
که شکل پرتقال نيست 
نه شکل توپ قلقلی
نه شکل مهره ای گلی

زمين به شکل يک دل است 
دل جهان
که مثل بادبادکی هوا شده
برای بچه ها شده 
برای بچه ها شده...

Assadollah Sha’bani - زمين ما، دل ما

Unsere Erde, unser Herz

Unsere Erde, 
eine unreife Orange,
gelöst von ihrem Zweig, 
im endlosen Raum
schwebt sie befreit.

Keine unreife Orange,
ein kullernder Ball
vor Kinderfüßen, 
kein Kullerball,
eine tönerne Perle,
auf eine Kette gereiht,
die ständig sich dreht 
um sich und unsere Sonne.

Nein, unsre Erde ist's,
die weder einer Orange 
noch einem Kullerball
noch einer Tonperle gleicht.

Einem Herzen gleicht sie
inmitten des Weltenraums, 
die wie ein Drachen fliegt 
für die Kinder 
für die Kinder

با خواهرم 
در خانه قالی بافتيم
در قلب آن 
يک حوض خالی بافتيم
گل های کوه و دشت را
در باغ قالی کاشتيم 
آن حوض خالی را سپس
از آسمان انباشتيم
از هر طرف پروانه ها
گنجشک ها 
مهمان آن قالی شدند
چشمان ما لبريز خوشحالی شدند

وقتی که قالی شد تمام
ديديم دنيايی قشنگ
در نقش های قالی است
اما فقط در حوض آن
جای دو ماهی خالی است.

پس ماهی دريا شديم
از حوض ماهی سر زديم
در باغ چشم مردمان
يک نقش زيباتر زديم.

Assadollah Sha’bani - قالی ايرانی

Perserteppich

Mit meiner Schwester 
webte ich einen Teppich zuhaus,
in seiner Mitte
einen Teich hoben wir aus,
in seinen Garten, 
pflanzten wir wilde Blumen, 
nun füllten wir den Teich
mit Himmelsblau sogleich,
Schmetterlinge und Vögel
von allerorten 
kehrten beim Teppich ein,
froh strahlten unsere Augen. 

Als der Teppich war bereit,
fanden wir in seinen Ranken 
ein bezauberndes Reich,
zwei Fische fehlten nur
in seinem blauen Teich.

Zwei Meeresfische wurden wir, 
schwammen in den Teich sodann,
ein hübscheres Muster webten wir
in die Augen von jedermann.

نقشه ی ايران 

سرزمين من

توی نقشه جهان

شکل گربه نيست

سرزمين من

شکل يک پلنگ صورتی ست.

Assadollah Sha’bani - نقشه ايران

Iran-Karte

Meine Heimat

auf der Landkarte 

gleicht keiner Katze,

meine Heimat

gleicht einem rosa Panther.

پيشی و موشی

يه پيشی و يه موشی

حرف می زدند با گوشی

به هم علاقه داشتند

قول و قرار می ذاشتند

همديگه رو که ديدند

دنبال هم دويدند.

کلاه من

کلاه من کلاه من

کلاه گرد و ماه من

توی هوا قلقلی شد

افتاد و يک کم گلی شد

پا شد و شد سوار باد

گوش به حرف من نداد

رفت و به جنگلی رسيد

پرنده قشنگی ديد

پرنده فکر لانه بود

توی نوکش ترانه بود

روی کلاه من پريد

قاپ زد و فوری پر کشيد

من دويدم دنبال اون

کلاه من شد مال اون

کلاه من برنده شد

لونه اون پرنده شد.

Assadollah Sha’bani - کلاه من

Mein Hut

Mein Hut, mein Hut,

mein hübscher runder Hut,

er rollte in der Luft herum,

fiel hin und wurde staubig,

fuhr auf, davon mit dem Wind,

er wollt nicht auf mich hören,

flog hin zu einem Wald,

sah einen hübschen Vogel, 

der suchte eine Bleibe

und pfiff sich eine Weise,

auf meinen Hut sprang er geschwind

haschte ihn und floh wie der Wind 

ich lief ihm hinterher

sah meinen Hut nicht mehr,

gewonnen hat mein Hut, 

der Vogel ruht in ihm gut.

آب و مهتاب

کاسه پر بود از آب

آب از صورت ماه

کودکی تشنه رسيد

کرد برآب نگاه

گفت: با ماهی ماه

چه زلال است و سفيد

آبی دريا را

 مي شود در آن ديد

شوق نوشيدن آب

در دل کودک بود

دست برکاسه که زد

ماه را آب ربود

سر کشيد آن کودک

کاسه آبش را

قطره قطره نوشيد

آب و مهتابش را.

گل پری وش

 نشسته بر لب کارون

گلی به نام پری وش

گشوده شعله گلبرگ

شکفته چون گل آتش

کنار ها به کنارش

در آستانه چيدن

و خوشه خوشه خرما

در انتظار رسيدن

هوای شرجی اهواز

پر از حماسه جنگ است

نگاه گرم پری وش

شکوهمند و قشنگ است

خدا کند که پری وش

هميشه تازه بماند

و عطر صلح و صفا را

به هر کجا برساند.

Assadollah Sha’bani - گل پری وش

Die Blume Pariwasch

Am Ufer des Flusses Karun 

wohnt die Blume Pariwasch,

Flammen sind ihre Blüten,

wie feurig sie nur blühen.

Die Beerbäume daneben

stehen zur Ernte bereit

und Rispen voll Datteln 

erwarten die Reifezeit.

Schwül ist die Luft von Ahwas 

und voller Kriegsballaden

warm sind Pariwaschs Blicke,  

prachtvoll und schön.

Möge die Blume Pariwasch 

immer frisch erblühen,

und den Duft von Frieden

überallhin versprühen.

مژده پرواز

ای قاصدک، ای قاصدک

هر جا که می خواهی برو

با يک بغل پيفام صلح

گاهی بيا گاهی برو

من صلح را درشعر خود

 پرواز ديگر می دهم

تا غنچه ای وا می شود

پروانه ای پر می دهم

هر جا که چشم کودکی

لبريز شبنم می شود

از آسمان چشم من 

يک فصل گل کم مي شود

تاجشن گل بر پا شود

دامان صحرا می شوم

با ماهيان برکه ها

آغوش دريا می شوم

هر جا که مرغی در قفس

من مژده پرواز ها...

هر جا که خاموشی به لب

من شعله ی آواز ها...

 خرمن شعر خرد سالان

اسدالله شعبانی

آرت نا: شعبانی، ظریفانه و با وسواس و حس جستجو گرش، خوشه خوشه خرمنی گرد آورده است. «خرمن شعر خردسالان» غنیمتی است که می توان شادمانه بهره های گونه گون و نو به نو از آن برداشت.  

نویسنده: زهره حیدری شاهی سرایی

اسد ا.. شعبانی را کودکان امروز و دیروز می شناسند. او خود کودکی است که در بزرگی کودکانه اش جا مانده است. خودش را پشت فرصت های شیطنت آلود قایم باشک پنهان کرده تا اتوبوس ناگزیر بزرگسالی او را با خود نبرد. سال ها از تولدش می گذرد اما او هنوز با «کودکی» سرگرم است. بازی ها و فعالیت های جدیدی برای کودکان خلق می کند. قصه و خاطره می گوید. شعر ها و قصه های مورد علاقه اش را جمع آوری می کند. کار و زندگی اش همین است. هر جا کودکان هستند و یا هر جا که حرفی از کودکان زده می شود ، اسد ا... هم هست . با همان صداقت و صمیمیت کودکانه اش.
 اخیرا مجال دیگری دست داده تا هر آینه که بخواهی بتوانی پیدایش کنی. در«خرمن شعر خردسالان». او از دیر باز تا هنوز ظریفانه و پرتلاش و با وسواس و حس جستجو گرش، خوشه خوشه خرمنی گرد آورده است. چه از کشتزار پربار شعر خود و چه از مزرعه پر رونق همسایگانش که کودکی را پاس داشته و کودکانه برای کودکان دانه دانه شعر کاشته اند.
در قحطسالی شعر کودک، «خرمن شعر خردسالان» غنیمتی است که می توان شادمانه بهره های گونه گون و نو به نو از آن برداشت.
هر چند این مجموعه برای استفاده ی مربیان و بزرگسالان برای یاد دهی به کودکان پیش دبستان سروده و گرد آوری شده، شاعرانگی و ادبیت خود را حفظ کرده و ادبیات را آشکارا فدای آموزش نکرده است. کودک پیش از دبستان با شنیدن، تکرار و از بر کردن شعرها به آستانه ی لذّت از ادبیات می رسد، لی لی کنان و رقصان پا به وادی ادبیات ناب کودک می نهد، با شادمانی پیش می رود و در این بین دامنی از تجربه ها و دانستنی ها و مهارت هایی که چون خوراکی است برای رشد و بالندگی اش، تحفه می گیرد.
شعبانی شعرها را فقط گردآوری نکرده است. او ابتدا شعر ها را برگزیده و از نزدیک وراندازشان کرده است. زیبا و درشت و بی لک و پیس هایش را جدا کرده و در سبد مخصوصش چیده است. او برای مربیان دلسوز ، طبق طبق شعر های گونا گون ، سوا کرده و در سبدهایی جدا جدا چیده است تا آن ها به آسانی و بدون دغدغه ی جستجو شعر هایش را برگزینند و به کام نو جو و تشنه ی لذت و شادی نوآموزان خردسال بچشانند.
چنان که او خود در بخش معیارهای گزینش شعر در خرمن شعر خردسال آورده است، نخستین شرط و مهمترین معیار در گزینش شعرها دوری از آموزش مستقیم بوده است. او خود می گوید: "اصولا وقتی شعری را برای کودکان می خوانیم اگر آنان متوجه شوند که ما با خواندن این شعر قصد داریم چیزی را یادشان بدهیم ، باید گفت که آن نوشته نمی تواند شعر باشد..."  او از دیگر معیار های گزینش شعر در این مجموعه ، کوتاهی ، سادگی زبان، تناسب در پیوند های معنایی، خلاقیت در کاربرد زبان به عنوان ابزار کار شاعر، رعایت قواعد و امکانات زبانی مخاطب، پرهیز از بیان مستقیم و شعار گونه، رعایت ریخت و شکل شعر ها، توجه به تناسب شعر ها با دنیای کودکان ، توجه به ساختار و محور عمودی شعر، نگاه شاعرانه و تازه، رویکرد به فرهنگ بومی و توجه خاص به بازی های کلامی را بر می شمرد که برای همه ی  ادعاهایش در «خرمن شعر خردسال» نمونه های بسیاری می توان یافت. 
«خرمن شعر خردسالان» شامل حدود هفتصد شعر و ترانه ی کودکانه است که در بیست و هشت موضوع دسته بندی شده اند. در بخش آخر کتاب و در ذیل موضوع متفرقه  چیستان ها ، لطیفه ها، بومی سرودها و قصه های منظوم آورده شده است. آثار این مجموعه منتخب از اشعار شاعران دیرین و پیشگامان شعر کودک چون عباس یمینی شریف ، محمود کیانوش، پروین دولت آبادی ثمین باغچه بان، اصغر واقدی و شاعران جوان و مستعدی چون پیوند فرهادی و شیما معین زاده ، و سروده های مربیان پیش دبستانی است که جوهره ی شعری و زیبایی و لطافت آن ها او را به انتخاب اثر وا داشته است و او با قدردانی و امانت داری نام همه این کوشندگان را در صفحات آغازین کتاب آورده است. تعداد قابل توجهی از آثار قدیم و جدید اسد الله شعبانی نیز جای جای این مجموعه خود نمایی می کند. 
پس از فهرست و سر آغاز و توضیحات درباره ی کتاب و نحوه ی گزینش شعر ها ، در بخش قابل توجهی از کتاب، پس از جستجوی منابع به دست نوشته های شاعران بزرگسال چون نیما یوشیج و محمود خان ملک الشعرای صبا ، ملک الشعرای بهار و جبار باغچه بان و ... نمونه هایی از اشعاری که برای کودکان سروده اند ، پرداخته است. همچنین نمونه هایی از ادبیات عامه که به ذهن و زبان کودکان نزدیک بودند و بر زبان کودکان جاری در این بخش از کتاب آمده است. در ادامه گرد آورنده به معرفی انواع شعر خردسالان پرداخته ، زبان در شعر خردسالان را تعریف کرده و خواننده را با وزن در شعر خردسالان آشنا کرده تا خواندن شعر برای کودکان بر اساس توجه به وزن بهتر و رساتر صورت پذیرد. در واقع مطالب این سطور تلاشی است آگاهانه تا مربیان و اولیاء کودک با روشی علمی و نگرشی تحقیقی با ماهیت و چیستی شعر کودک و پیدایش آن و پدید آورندگانش آشنا شوند و شعر کودک را امری سردستی و پیش پا افتاده نپندارند. این سطر ها در مربیان و اولیاء حساسیتی را پدید می آورد که به هر شعر کودک دقیق تر بنگرند و با وسواس و دقت بیشتری آثار ادبی را برای کودکان برگزینند تا ذائقه حساس و روح لطیف و ذهن ماجرا جو و احساس قوی کودکان خدشه ای نبیند و بر عکس به لذت و شور و شعف و آگاهی دست یابند. در این بخش همچنین راه کارهایی برای اجرای موفق و خواندن شعر برای خردسالان و برجسته سازی بازی های کلامی و استفاده از حالات مختلف چهره و حرکات ، بلند و کوتاه و زیر و بم کردن صدا و ...  ارائه شده است .
بعد، شعر ها آغاز می شوند. شعرهایی دسته بندی شده بر اساس موضوعات مختلف از دنیای پیرامون کودک و موضوعاتی که اساس توجه کودکند. از خالِ گونه اش گرفته تا خانواده و آموزشگاه و پارک و شهر و کشور و جهان بزرگتر با همه پدیده هایش. از تنهایی اش تا تکنولژی وسیع ارتباطات جهانی و ...
شعر ها با  فصل «من و اندام من» و شعری با نام «خال من» آغاز شده اند:
تو صورت من/ یه دونه خاله/ این خال کوچک/ خیلی خوشحاله/ چون همه اول/ اونو می بینن/میگن که اینه/نشونه ی من
اسد الله شعبانی . ص. 69 .
در فصل «پلیس و قانون» شاعر شعر «پل هوایی» ظریفانه و بدون اینکه کودک احساس کند مورد آموزش قرار گرفته است، توجه او را به پل هوایی و کاربرد آن در ترافیک شهری و قانون شهر وندی  جلب می کند:
خسته نباشی/ پل هوایی/ چقدر بلندی/ چه با صفایی/ همیشه هستی/ تو این خیابون/ رفتن مارو/ می کنی آسون
...
اسدالله شعبانی. ص. 93
در بخش «خوردنی ها » به خوراکی های مختلف و غذای جانداران اشاره می شود:
"پروانه - صبحانه" فضای نمایشی ساده و زیبایی را به وجود می آورد که گروه کودکان را به شادی و دویدن و اجرای نمایشی شعر وا می دارد:
با خنده ی صبح/یک غنچه وا شد/ پروانه آمد/ مهمان ما شد/ من شاد و خندان/ بیرون دویدم/ از نانوایی/ نانی خریدم/ یک نان تازه/ خوش طعم و خوش بو/ پروانه پرسید/ صبحانه ام کو؟
اسدالله شعبانی. ص.109
در بخش «بهداشت و ایمنی» - که معمولا در این بخش همواره با آموزش مستقیم در شعر ها مواجه می شویم- اشعاری این چنین انتخاب شده اند که اثری از مستقیم گویی در آن پدیدار نیست و بسیار ظریفانه سروده شده است:
نام شعر«جوراب بد بو» است. این شعر شادی بر انگیز، غیر مستقیم توجه کودک را به اهمیت نظافت و پاکیزگی برای حفظ ارتباطات اجتماعی جلب می کند:
موش موشی خوابش میاد/ بوی جورابش میاد/ میون خواب می بینه/ که هر کجا می شینه/ پیشی یهو در می ره/ عقب، عقب تر می ره/ بعدش فرار می کنه/ داد و هوار می کنه/ می گه: امان از این موش/ با این جوراب بد بوش!
پیوند فرهادی.ص.129
در همین بخش نام شعر «خمیر دندان» است که اجر و قرب بسیاری نزد خردسالان دارد اما سراینده آن معلوم نیست:
خمیر دندونم من/ کلاه پیچ پیچ دارم/  به احترام مسواک/ کلاه رو بر می دارم/ قل می زنم شاد و شاد/ به روی مسواک تو/ تا که سفید تر بشه/ دندونای پاک تو/ وقتی که مسواک زدی/ کاری به من نداری/ کاش که کلاه من رو/ باز به سرم بذاری
؟.ص. 134
در بخش «کسب و کار» با این شعر قوی و زیبا با تمام تخیل بر انگیزی ، گزیده گویی و خوش آهنگی اش  به نام «خیاط» برمی خوریم حیف که سراینده اش معلوم نیست. کودک، با شنیدن این شعر خیاط را با چشم دلش و تمام احساسش خواهد شناخت:
با چرخ قشنگش/خیاط چه زیبا/ در باغ لباسم/ می کاشت گلی را/ می دوخت برایم/ با یک نخ و سوزن/ یک بلبل زیبا/ بر پیرهن من
؟.ص.147
فصلی نیز به وسایل ارتباط جمعی اختصاص داده شده که از تلفن و کامپیوتر و چت و خرید اینتر نتی! می گوید و این هدفی است که ادبیات در روزگار مدرن ناگزیر از نزدیک شدن به آن است. شعبانی به این اصل توجه داشته و این شعر جذاب را برای گنجاندن در این فصل برگزیده است. 
روز و شب این آقا غوله/ با کامپیوتر مشغوله/ از خونه بیرون نمیاد/ حتی به ایون نمیاد!/ او دیگه بازار نمی ره
 هر چی بخواد زود می گیره/ فقط با یک صفحه کلید/ به راحتی می ره خرید/ خرید به این راحتیه/ خرید اینتر نتیه 
پیوند فرهادی.ص.168
در بخش مربوط به «طبیعت و گل وگیاه» شعر «مرغک ماه» پر از لحظه های شاعرانه است و خیال بر انگیز:
ماه قشنگ/ نقره ای رنگ/ شب که می شه/ در آسمون گشت می زنه/ مثل یه مرغ روشنه/ مال کیه مال منه
دلم می خواد ابرا براش لونه بشن/ ستاره ها دونه بشن
اسدالله شعبانی.ص.189
ص.199
و شعر «بز بز قندی» که سراسر احساس است و دوستی کودک و جانور اهلی، در بخش جانوران اهلی آورده شده است:
آی بز من/ آی بز من/ بازم منو صدا بزن/ وقتی که بع بع می کنی/ من می دونم که با منی/ زنگو له ای طلا داری/ دو چشم ناقلا داری/ بز بز قندی ، بز من!/ بازم منو صدا بزن!
پروین دولت آبادی.ص.215
این کتاب بخشی هم تحت عنوان «جانوران وحشی»دارد که در این بخش از «روباه قشنگ» لذت می بریم:
دیدم یه روباه زرنگ/ با آن دم خیلی قشنگ/ داشت می دوید/ کجا می رفت؟/ دنبال کار/ کارش چی بود؟/ کارش، شکار/ می گفت که جنگل چه بده/ دارم می رم به دهکده/آنجا پر از/ مرغ و خروس و جوجه هاست/دهکده خیلی با صفاست!
اسدالله شعبانی.ص.229
می بینیم که بدون هیچگونه رویکرد آموزشی آشکار و مستقیمی کودک از تخیل و بازی لذت می برد و با روباه و مشخصات ظاهری این حیوان و محل زندگی و غذایش آشنا می شود.
در بخش «آبزیان» ، شعر «خرچنگ» گواه قافیه پردازی قوی و لطافت زبان در شعرهای این مجموعه است. در عین حال شناخت نسبی درباره ی خرچنگ به نو آموز پیش دبستان ارائه می دهد:
لباسی از سنگ دارم/ شاخ ندارم، چنگ دارم/ نه دم، نه پر، نه گردن/ ببین چه شکلی ام من/کج می روم،کجم من/ با راه راست لجم من/ یه لونه دارم که برام قشنگه/ لونه ی من زیر یه تخته سنگه
اسدالله شعبانی.ص.249
«مور و دانه» شعر معروفی است در بین خردسالان که در بخش «حشرات» این کتاب  آمده است:
مورم و دانه می برم/ دانه به لانه می برم/ به هر طرف رو می کنم/ روی زمین بو می کنم/ این ور و آن ور می دوم/ این سر و آن سر می دوم/کوشش و دست و پا کنم/ تا خوردنی پیدا کنم/کارم پر از درد سر است
 بار از خودم گنده تر است
عباس یمینی شریف.ص.255
و «خونه تکونی» نیز در همین بخش خوش نشسته است که به زیبایی توجه کودک را به عنکبوت و تارش جلب می کند:
خونه تکونی اومد/ فصل گل و بهاره/ این خاله عنکبوته/ بهار و دوست نداره/ جاروی خونه انگار/ تارشو کرده پاره/ باید بره یه گوشه/ تار بتنه دوباره
اسدالله شعبانی.ص.256

در بخش «رنگ ها»، شعر «قشنگ ترین هدیه» را که سرشار از تخیل و تصویر های زیبای شاعرانه به راحتی ورد زبان بسیاری از کودکان شده است را می بینیم که متاسفانه سراینده اش مشخص نیست:
خورشید خانوم، موهاش طلایی رنگه/ ابرا میگن: موهاش چقدر قشنگه!/ بارون می شن روی موهاش می بارن/ باز تل هفت رنگی براش می یارن/ رنگین کمون دوباره پیدا می شه/ قشنگ ترین هدیه ی دنیا می شه!
؟.ص.259
کتاب بخشی نیز تحت عنوان «صداها» دارد که در آن از انواع سازهای موسیقی تا صداهای طبیعت می توانی شعری برای کودکان بیابی.
در این بخش ترانه ای به نام «فصل پاییز» را می خوانیم که محور زیبایی شناختی اش قوی است و حس زیبایی شناسی کودک که تابعی از دقت و تمرکز در طبیعت است را متاثر می کند:
جر و جر و جر، دوباره/ بارون می باره/ شر و شر و شر، یه ناودون/ مشغول کاره/ قار و قار و قار ، کلاغا/ دسته به دسته/ بار و بار و بار، تابستون/ بارش رو بسته/ پر و پر و پر ، برگ گل/ داره می ریزه/ هو و هو و هو، باد میگه: فصل پاییزه
اسدالله شعبانی.ص.268
و در این بخش «باران و تگرگ» نیز زیباست. شادی و تحرک کودکانه را در لابه لای واژگان این شعر می توان دید و فرصت هایی برای ایجاد مهارت های زبان آموزی را پیدا کرد:
باران میاد/ شرشرشر/ جوی ها شده/ پرپرپر/ آب می کنه/ گُرگُرگُر/ سیل می کنه/ غُرغُرغََُر/ تگرگ میاد/ دام دام دام/ به پشت بام/ بام بام بام/ به پنجره/ تام تام تام/ سَرم سَرم/ پام پام پام/ برف می باره/ ریز ریز ریز/ زمین شده/ لیز لیز لیز
عباس یمینی شریف.ص.271
از شعر های زیبای فصل «دینی» شعر «هدیه ی خدا» را برای نمونه می خوانیم. براحتی می توان اجرای این شعر را با حرکات زیبا و شاد کودکان تصور کرد که ترکیبی از مفاهیم و مهارت ها را بی تکلف و یکجا در کودک می پروراند:
دست چپ/ دست راست/ دست کیه؟/ - دست ماست/ تو این یه خورشید قشنگ/ یه سکه ی طلایی رنگ
تو اون یکی، ماه قشنگ/ یه سکه ی نقره ای رنگ/ سکه ی خورشید قشنگ/ سکه ی ماه نقره رنگ،/ هر دو تا هدیه ی خداست/ برای کیست؟/ - برای ماست
اسدالله شعبانی.ص.276
«محیط زیست» عنوان بخش دیگری ازشعر های این کتاب است. موضوع محیط زیست در شعر کودک  همواره دستخوش آفت سفارشی نویسی بوده و در بسیاری موارد تاثیر عکس بر هدف داشته است. اخیرا  نگارنده در مجموعه ای شعرهایی خوانده است که به سفارش شهرداری به نیت ترغیب کودکان به جمع آوری صحیح زباله و توجه به محیط زیست سروده شده اما کشتن و از بین بردن موش و گربه ها و در نهایت تخریب طبیعت و خشونت را  القا کرده است.  اما شعبانی در این بخش شعرهایی را برگزیده و گنجانده است که با بیان زیبا و تخیل بر انگیز ،دوست داشتن، احترام و توجه نسبت به طبیعت را هر چه بیشتر در روح و جان کودکان نهادینه می کند.
نمونه ای خوبی از شعر های این مجموعه شعر «سطل آشغال» است.
یه غول داریم تو خونه/ که خیلی مهربونه/ او سطل آشغال ماست/ همیشه دنبال ماست/ از صبح تا شب همیشه/ می خوره، سیر نمی شه/ هی میگه: بچه ها جون/ تو کوچه و خیابون/ هر چه زباله دارید،/ برای من بیارید!
اسدالله شعبانی.ص.284
به انتهای کتاب که برسید در بخش متفرقه به چیستان ها ، لطیفه ها و بازی های کلامی بر می خورید که نقش کاربردی آن ها در زبان آموزی و آموزش مهارت های فکری و کلامی آن بر نو آموزان پیش دبستان بر مربیان خبره کودک پوشیده نیست و در عین سادگی و در دسترس بودن پاسخ آن برای کودکان، لذت کشف و جستجو را به آن ها می چشاند، به آن ها شادی می دهد و از این رو بسیار مورد علاقه ی کودکان قرار می گیرد.
آقای قندون اومد/ با درد دندون اومد
یا
 زنبوره سرما خورده/ لباش پر از ویروسه/ می خواد بره تو باغچه/  باز گلا رو ببوسه
این ها نمونه های خوبی از این دست در این بخش اند که شعر هایش در فاصله ی های مختلف نسبت به هدف شاعر قرار دارند.    
و در فصل بومی سروده ها کار ارزنده ای که از گرد آورنده سر زده است، جمع آوری تعدادی شعر کودک با گویش های مختلف محلی همراه با ترجمه آن هاست که کوششی است در جهت آغاز تلاشی هایی از این دست از سوی علاقمندان به هنر و فرهنگ بومی هر منطقه تا بادا که به جمع آوری سروده های بومی خود بپردازند و این مهم را جدی بگیرند که از نگاه فرهنگ ملی و بومی کاری قابل تقدیر و ارزنده خواهد بود.
در بخش پایانی کتاب گرد آورنده بخش هایی از قصه های منظوم از آثار خودش و شاعرانی چون گلچین گیلانی، سیاوش کسرایی، منوچهر آتشی، احمد شاملو و دیگران را برای آشنایی مربیان و استفاده خلاقانه آنان در ارتباط موثر با کودکان آورده است.  
    القصه، از شیر مرغ تا جان آدمیزاد، از هر چه لازم است تا به کودک عزیز سراپا در عطش دانستن و تب کاویدن، جوشانده ای، دوایی، بخورانی در این دکان عطاری یافت می شود. در واقع تنوع موضوعی گسترده و متناسب با نیازمندی های کودک در حال رشد و شکل گیری شخصیت و در آستانه ی ورود به دبستان و اجتماع بزرگتر، و کمیت و کیفیت تعداد شعر های آورده شده ذیل هر موضوع قابل تحسین است و نشان از توجه و تعمد آگاهانه ی گردآورنده دارد.
همه این تلاش ها «خرمن شعر خردسالان» را به کتابی مرجع، مانند کرده است تا علاقمندان به مطالعه و تحقیق در زمینه شعر خردسال به آن مراجعه کنند. «خرمن شعر خردسالان» در عین حال کتابی است کاربردی برای اولیا که بدون توجه به دسته بندی شعر ها از هر کجای کتاب که بخواهند شعر هایی را برای خردسالان خود انتخاب و بلند خوانی کنند. و همچنین نقشه ی راهی است در دست مربیان پایه ی پیش از دبستان.
خوب یا بد، «خرمن شعر خردسالان»، متناسب با آموزش های رایج در مراکز پیش از دبستان فراهم شده است و نخستین و بزرگترین منبع شعر خردسالان تا کنون به حساب می آید و در کل تلاشی در جهت شناساندن خاستگاه شعر خردسال در ادبیات فولکلور و بنیان سازان شعر و ادبیات کودک و شاعران توانا در این عرصه و گردآوری بهترین های سروده شده برای خردسالان تا کنون است تا شعر های این کتاب با پیش زمینه آگاهی ادبی و مهارت اجرایی در جهت ایجاد بهترین اثر بخشی برای خردسالان به کار گرفته شوند. با این همه باید رای مخاطبان نهایی را هم سنجید. نتیجه را درجه ی اقبال خردسالان در از بر کردن، انتخاب و تعلق خاطر آنان به کم و کیف شعرهای این مجموعه، روشن تر خواهد کرد. آن ها مهمترین سهم را در داوری دارند چون آن ها مهم هستند.  

 خرمن شعر خرد سالان

کتابی برای همه ی فصول

مراسم یادبود استاد نسرین خسروی

 برگزار شد

[

۰۸ مرداد ۱۳۸۹

]

دیروز 7 مرداد ماه مراسمی به یادبود استاد نسرین خسروی در سرسرای نور موزه هنر امام علی(ع) برگزار شد. در این مراسم که به همت انجمن تصویرگران و فرزندان خانم خسروی تدارک دیده شده بود، محمدابراهیم جعفری (استاد نسرین خسروی)، اسدالله شعبانی (نویسنده کتاب دختر باغ آرزو)، نورالدین زرین کلک، بهزاد غریب‌پور، جمال‌الدین اکرمی، شهرام اقبال‌زاده (نویسنده)، سحر طرحنده (نماینده شورای کتاب کودک) و آوا مشاور (دختر خانم خسروی) از خاطرات، آثار هنری و زندگی نسرین خسروی صحبت کردند.

آقای اکرمی که اجرای این برنامه به عهده داشت، در فواصل بین هر گوینده مطالبی را از محمدعلی بنی‌اسدی، ابوالفضل همتی‌آهویی، محمودرضا بهمن‌پور و بهزاد غریب‌پور که در یادنامه نسرین خسروی منتشر شده بود برای حضار خواند.

در طی این مراسم که تعداد زیادی از هنرمندان تصویرگر، نویسندگان کودک، آشنایان و خانواده خانم خسروی در آن شرکت کرده بودند، کلیپی از آثار خسروی همراه با مصاحبه‌ای از او که نحوه شروع به کار و تصویرگری خود را در آن توضیح می‌داد، به نمایش در‌آمد. همچنین یادنامه‌ای با نام «تصویرگر یادها» که انجمن تصویرگران برای خانم خسروی تهیه و منتشر کرده بود در اختیار شرکت کنندگان قرار گرفت.

در انتهای مراسم آوا مشاور شعری از فریدون مشیری و مطلبی که گویای دلتنگی‌های او و برادرش سام از سفر کردن مادرشان بود خواند. سپس مهرنوش معصومیان به نمایندگی از انجمن تصویرگران لوحی را به دو فرزند نسرین خسروی اهدا کرد.

در متن این لوح از طرف هیئت مدیره انجمن تصویرگران آمده بود: « دریای پهناور عشق کرانه ای بی انتها دارد آنان که در بستر مواج عشق به ساحل آرامش می اندیشند، مأمنی نخواهند یافت. ورود به سرزمین عشق آسان و شدنی است اما خروج از آن سخت، پر محنت و گاه ناشدنی. عاشقان می سوزند اما می سازند و با هر ساختنی ویرانه ای را آباد می کنند. عاشقان می رنجند اما مهرشان میل به زیستن را در دیگران بارور می سازد. سرزمین کودکی، سرزمین عشق ورزیدن و مهر بی دریغ است. سرزمینی که وسعت ندارد و خلوص بیکران کودکان به پروازهای عاشقانه ی عاشقان بال و پر می دهد. بی تردید جهان بدون عشق، جهانی بی معنا و پایان یافته است و آنان که برای کودکان کار می کنند عاشقانی هستند که موهای خود را در راهی سپید می کنند، که راه عاشقان دلسوخته بی ادعاست. نسرین خسروی از عاشقانی بود که با بال های گشوده سرتاسر سرزمین پر مهر و عشق کودکان را پیمود و عاشقانه برای کودکان کار کرد. او با سوختن خود رویاهای کودکانه را ساخت و سرزمین کودکی را آباد و سرشار از عشق کرد. گرچه جای خالی او پر نخواهد شد اما آبادانی حاصل از تلاش و هنرمندی او باقی است و یادش را برای همه  زنده نگه خواهد داشت.»

بخشی از حرف‌ها و مطالب مطرح شده در مراسم یادبود استاد نسرین خسروی:

اسدالله شعبانی: « جهان ادعاهای زیادی دارد، خشکسالی، جنگ، زلزله، بمب و خون‌ریزی دارد. اما وقتی به عرصه هنر پا می‌نهیم، هنرزیبایی‌ها را به ما نشان می‌دهد، تا به خودمان باز برگردیم و دیگرگونه ببینیم. نسرین خسروی از هنرمندانی بود که با هنرش نگاه و دل ما را دیگرگون می‌کرد.
همکاری من با خسروی به سال‌ها پیش برمی‌گردد. آن سال‌ها چندین تصویرگر با کانون پرورشی همکاری می‌کردند. یادم می‌اید کتاب «زنبور عسلی به نام وزوزی» را که دیدم مشتاق شدم تا تصویرگر آن که نام‌اش نسرین خسروی بود کارهای من را تصویرسازی کند. اما هر وقت به کانون می‌رفتم او را نمی‌دیدم؛ تا اینکه متوجه شدم که در یک گااری نمایشگاه دارد. به دیدن نمایشگاه آثارش رفتم و آنجا او را از نزدیک دیدم. بعد از آشنایی از او خواستم تا با هم همکاری داشته باشیم.
آن زمان اوضاع کتاب و نشر خوب نبود، داستان‌های پریان و ادبیات کهن جهان با تصاویری کارتونی و بد چاپ می‌شد. من داستان بندانگشتی، یکی از داستان پریان را به گونه‌ای نو نوشتم و به نظم درآوردم و در گفت‌وگو با خانم خسروی خواستم تا با فضایی ایرانی و شرقی تصویرش کند. او هم این کار را کرد و کتاب ماندگاری تولید کرد.
نسرین خسروی همیشه امیدوار و خوشبین بود. حتی زمانی که ناشران او را آزار می‌دادند هم امیدوار بود. تنها نگری او از دادن اصل آثارش به ناشر بود. او نگران بود که ناشران توان نگهداری از آثار تصویرگران را ندارند. آب گرفتگی انبار آثار هنری در کانون هم نشان داد که این نگرانی او بی دلیل نبود. خسروی هیچ وقت برای پول کار نمی‌کرد. او بیشتر از پول نگران آثارش بود. برای کتاب «دختر باغ آرزو» هم من با این شرط با ناشر کار کردم که اصل آثار خانوم خسروی به خودش بازگردانده شود.
آشنایی ما ادامه داشت تا اینکه همسر خانم خسروی درگذشت. بعد از مرگ همشرش اندوهی پاک ناشدنی همواره بر چهره خانم خسروی دیده می‌شد. یک روز تماس گرفت و که دارد به کانادا می‌رود. همیشه منتظر آمدن او از کانادا به تهران بودم، اما آخرش کتاب «ترانه های ایرانی» من با تصاویر نسرین خسروی نا تمام ماند.
نسرین خسروی می‌گفت که آثار سیروس طاهباز او را یه راه هنر و تصویرگری کشانده، اما امروز دیگر سیروس طاهباز نیست، نسرین خسروی نسیت، م. آزاد و نفیسه ریاحی نیستند. روحشان شاد.»

محمدابراهیم جعفری: «سال 44 از من دعوت شد که در هنرستان تدریس کنم. در آن سال‌ها نسرین به هنرستان می‌رفت و اتفاق خوبی که افتاده بود این بود که هنرستان تصمیم گرفته بود بچه‌ها را آزاد بگذارد تا خودشان را پیدا کنند. یعنی هنرمندانی خود ساخته باشند. یادم می‌آید آن موقع واحد خاکدان، مصطفی اسدالهی و جمالی نیک هم در هنرستان بودند. آن تصمیم بود که این هنرمندان را ایجاد کرد. من و دیگر همکارانم در هنرستان سعی می‌کردیم تاثیری بر شاگرادان نگذاریم، با باغبان بودیم و از رشد و نمو شاگردان لذت می‌بردیم.
من همواره بعد از هنرستان و دانشگاه پیگیر فعالیت‌های نسرین بودم. خیلی از صفات و حالات درونی نسرین ما را وادار می‌کند که به گونه‌ای دیگر درباره او حرف بزنیم. او یک تصویرگر شاعره، شاعره نقاش، نقاش تصویرگر، او یک هنرمند بود. من امروز به اینجا آمدم تا این مسئله را مطرح کنم؛ تفاوتی بین نقاش و شاعر و تصویرگر و هر هنری وجود ندارد. از تصویر سخن گفتن مثل تشریح صدای بلبل با تیغ جراحی است. بله نسرین خسروی یک هنرمند بزرگ بود.»

نورالدین زرین‌کلک: چند هایکو برای نسرین خسروی
«70 هزار بوسه طلب من برای 70 سال

روزی پر آغاز در پیش رو دارم
به یاد تو پر پایان‌ترین

سرم روی زانوی تو
سه‌تار آویخته به دیوار
مردن عین زیبایی است

به ماه نگاه کن تا تورا ببینم

شقایق‌ها در 50 سالگی شکفتند
بسیاری از اطلسی‌ها مرده بودند
باران باریده بود

زمستان ناجوانمردانه سرد است
و زنگی ناجوانمردانه کوتاه

واژگانم به پایان رسیده است
و من هنوز آن را که تو سزاواری نگفته‌ام»

بهزاد غریب‌پور: «نسرین خسروی از آن دسته از هنرمندان بود که راه خود را انتخواب کرده بود. او همان طور که در شعری که از رابرت فراست آمده جاده‌ای را انتخواب کرده بود که کمتر کسی از آن عبور کرده بود. او روش خود را در نقاشی و تصویرگری داشت. تصاویر ساده، زیبا، دوست داشتنی و صمیمی او از دل متن کتاب  بیرون می‌آمد.  این تصاویر به کتاب‌های او جلوه‌ای ماندگار بخشیده است. از ویژگی‌های مهم آثار او پابندی به فضای قصه و خلق تصاویری بود که در عین زیبایی و تازگی از چهارچوب قصه و متن کتاب بیرون نیست. به بیان روشن‌تر هنرمند توانایی بود که خود را به فضای تصویری کتاب تحمیل نمی‌کرد. بلکه توانایی خود را در بیان گویاتر آن به کار بسته و تصاویری پدید می‌آورد که در عین گویایی، تزییینی و زیبا هم بودند.»

شهرام اقبال‌زاده:«من متخصص هنر تصویرگری نیستم، من نویسنده کودکم. اما همان گونه که جناب غریب‌پور نیز اشاره کردند آثار خانم خسروی همواره به داستان پایبند بودند و گویاتر و زیبا داستان را به تصویر می‌کشیدند. آثار نسرین خسروی ایرانی بود و از دل همین مرز و بوم برخواسته بود. با دیدن تصاویر او تمامی یادها و خاطرات بومی ما دوباره زنده می‌شد. او تصویرگر توانایی بود.»

سحر طرحنده: «من در این جلسه از طرف شورای کتاب کودک صحبت خواهم کرد. پیش از هر چیز سلام و پیام خسته نباشید شورا را به انجمن تصویرگران و تمامی دوستانی که این در برگزاری این جلسه نقش داشتند می‌رسانم. تصور نکنم که کسی با این مسئله موافق نباشد که خانم نسرین خسروی از افتخارات جامعه تصویرگری و ادبیات کودک این سرزمین بود که جای خالی او به هیچ عنوان پر نخواهد شد. او نامزد جایزه هانس کریستین اندرسون از ایران در سال 2003 بود و کماکان آثار او نماینده بی‌مانندی از هنر تصویرگری ایرانی است.»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعدادى از متخصصان اين پرسش را از گروهى از بچه هاى ٤ تا ٨ ساله پرسيدند که: «عشق يعنى چه؟»
پاسخ هايى که دريافت شد عميق تر و جامع تر از حدّ تصوّر هر کس بود. در اينجا بعضى از اين پاسخ را براى شما می آوريم:


• هنگامى که مادربزرگم آرتروز گرفت ديگر نمی توانست دولا شود و ناخنهاى پايش را لاک بزند. بنابراين، پدربزرگم هميشه اين کار را براى او می کرد، حتى وقتى دستهاى خودش هم آرتروز گرفت. اين يعنى عشق. (ربکا، ٨ ساله)

• وقتى يک نفر عاشق شما باشد، جورى که اسمتان را صدا می کند متفاوت است. شما میدانيد که اسمتان در دهن او در جاى امنى قرار دارد. (بيلى، ٤ ساله)

• عشق هنگامى است که يک دختر به صورتش عطر می زند و يک پسر به صورتش ادوکلن می زند و با هم بيرون می روند و همديگر را بو می کنند. (کارل، ٥ ساله)

• عشق هنگامى است که شما براى غذا خوردن به رستوران می رويد و بيشتر سيب زمينى سرخ کرده هايتان را به يکنفر می دهيد بدون آن که او را وادار کنيد تا او هم مال خودش را به شما بدهد. (کريس، ٦ ساله)

• عشق هنگامى است که مامانم براى پدرم قهوه درست می کند و قبل از آن که جلوى او بگذارد آن را می چشد تا مطمئن شود که مزهاش خوب است. (دنى، ٧ ساله)
• عشق هنگامى است که دو نفر هميشه همديگر را می بوسند و وقتى از بوسيدن خسته شدند هنوز می خواهند در کنار هم باشند و با هم بيشتر حرف بزنند. مامان و باباى من اينجورى هستند. (اميلى، ٨ ساله)

• اگر می خواهيد ياد بگيريد که چه جورى عشق بورزيد بايد از دوستى که ازش بدتان می آيد شروع کنيد. (نيکا، ٦ ساله)

• عشق هنگامى است که به يکنفر بگوئيد از پيراهنش خوشتان می آيد و بعد از آن او هر روز آن پيراهن را بپوشد. (نوئل، ٧ ساله)

• عشق شبيه يک پيرزن کوچولو و يک پيرمرد کوچولو است که پس از سالهاى طولانى هنوز همديگر را دوست دارند. (تامى، ٦ ساله)

• عشق هنگامى است که مامان بهترين تکه مرغ را به بابا میدهد. (الين، ٥ ساله)

• هنگامى که شما عاشق يک نفر باشيد، مژه هايتان بالا و پائين میرود و ستاره هاى کوچک از بين آنها خارج می شود. (کارن، ٧ ساله)

• شما نبايد به يکنفر بگوئيد که عاشقش هستيد مگر وقتى که واقعاً منظورتان همين باشد. اما اگر واقعاً منظورتان اين است بايد آن را زياد بگوئيد. مردم معمولاً فراموش میکنند. (جسيکا، ٨ ساله)

و سرانجام ...
برنده ما يک پسر چهارساله بود که پيرمرد همسايه شان به تازگى همسرش را از دست داده بود. پسرک وقتى گريه کردن پيرمرد را ديد، به حياط خانه آنها رفت و از زانوى او بالا رفت و همانجا نشست. وقتى مادرش پرسيد به مرد همسايه چه گفتی؟ پسرک گفت: هيچى، فقط کمکش کردم که گريه کند

نیماو شعر نو

نیما یوشیج ابتدابه شیوۀ قدما شعر می گفت و چه بسا شاعران جوانی چون شمس کسمایی

و تقی رفعت و ... زودتر از او دست به نوجویی در شعر فارسی گشودند؛ اما آنان به عللی از ادامۀ

کار و به سامان رساندن آن باز ماندند. نیما میراث خوار تحولات ادبی عصر مشروطه بود و با دانش

 گسترده ای که در ادبیات ایران و جهان داشت، بهتر از همه توانست شعر فارسی را از بن بست

 بیرون آورد.

 او با « منظومۀ افسانه» به میدان آمد که در شعر فارسی بی سابقه بود. اگرچه ایرج میرزا مضمون

 زهره و منوچهر خود را از فرنگ گرفته و کماکان به شیوۀ نو پرداخته بود، ولی به گونه ای نبود که

بشود آن را یک اتفاق مهم در قلمرو شعر فارسی تصور کرد، در حالی که افسانۀ نیما ویژگیهایی

 داشت که در شعر فارسی نظیرش دیده نمی شد.نخست وزن منظومه بود که از وزنهای ناشناخته

 شعر بود. اگرچه قبل از نیما، در تصنیفهای عارف و مرغ سحر ملک الشعرا بهار و ... این وزن دیده

می شود با این همه وزن منظومۀ افسانه در شعر فارسی ناشناخته بوده است. دیگر ریخت منظومه

 بود که با قالبهای سنتی شعر نمی خواند، همچنین شیوۀ توصیفها، مکالمه و محاورۀ آن هم با

 موجودی خیالی همراه با زبان و بیانی احساسگرایانه، همه و همه موجب شد که این اثر را به

عنوان یک مانیفیست یا بیانیۀ ادبی قلمداد کنند.

جوانترها به تشویق شاعر پرداختند و پیران و سنت گرایان آن را به باد انتقاد گرفتند. از آن پس

 نیما یوشیج نوجوییهای خود را دنبال کرد و با نمونه هایی که ارائه داد، نیز با یادداشتهایی که

 پیرامون شعر نو نوشت، راه را برای دیگران گشود تا شاعرانی چون اخوان، فروغ، شاملو و...

بسیاری دیگر در این پهنه بکوشند و آثاری ماندگار به وجود آورند. از سوی دیگر راهی که نیما

 باز کرد موجب پیدا شدن گروه بسیار زیادی از شلوغکاران شعر شد و در نتیجه هرج و مرج شاعری

 و شعر بافی چنان رواج یافت که امروز، کمتر نشریه ای می توان یافت که از این آفت ها به دور

 باشد. با وجود این کار نیما، کاری بود بزرگ و راه او راهی بود تازه.خود وی تا پایان عمر دلبستگی

 خود را نسبت به ادبیات قدما و آثار درخشان شعر پارسی حفظ کرد و همواره تازه کاران را به

 توشه برداری از گذشته فرا می خواند. معتقد بود مقدمۀ آشنایی با شعر نو احاطه به شعر گذشته

 است. پس از نیما شعر نو به شاخه ها و شعبه هایی تقسیم شد. مثل شعر نیمایی، شعر آزاد

 شعر سپید، شعر حجم، شعر ناب، شعر موج نو که دربارۀ هریک از این گونه شعر باید جداگانه

 سخن گفت.

در این مجال تنها به برخی از شگردهای نیما، نگاهی کلی می اندازیم و می گذریم . نیما، طول

مصراعها را که در شعر سنتی با هم برابر بود، کوتاه و بلند کرد. او معتقد بود که شاعر آزاد است

 هرجا که لازم دید مصراعها را بلند و کوتاه کند تا ناگزیر نباشد برای پر کردن وزن مصراع از پوشال

شعری یا به اصطلاح حشویات استفاده کند. منظور نیما از پوشال شعری عبارتهای زایدی است

که شاعر برای پر کردن مصراعها استفاده می کرده است.

مثال از گلستان سعدی:

        دوچیز طیرۀ عقل است، دم فرو بستن

        به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشی

مثال از شاهنامۀ فردوسی:

       زخون دلیران به دشت اندرون

چو دریا زمین موج زن شد(زخون)

چنان که پیداست در مثال اول شاعر برای پر کردن وزن و قافیه کلمه هایی را که زیادی به نظر

می آید آورده است. این کلمه های اضافی را در شعر حشو یا پوشال شعری می گویند. در مثال

 دوم جابه جایی عبارتهای جمله به لحاظ تنگنای وزن دریافت مطلب را دشوار کرده است. ویژگی

دوم شعر نیما پایان بندی مصراعهاست. طوری که زنجیرۀ یک نواخت وزن قطع می شود و شعر

 نیمایی از شعر بحر طویل متمایز می شود. شعر بحر طویل نوعی شعر است که مصراعها را

می توان بی وقفه خواند؛ اما در شعر نیمایی مصراعها به گونه ای پایان می گیرد که زنجیره وزن

 مصراع ها از هم گسسته می شود و خوانندۀ شعر در پایان رهایی از زنجیره ی مزاحم وزن

می شود.

برای آشنایی با شگردهای نیما در شعر یکی از شعرهای نمونۀ او را در اینجا از نظر می گذرانیم:

خشک آمد کشتگاه من

د رجوار کشت همسایه

گرچه گویند: می گریند روی ساحل تاریک

سوگواران در میان سوگواران.

قاصد روزان ابری داروک! کی می رسد باران؟

بر بساطی که بساطی نیست

در درون کومۀ تاریک من که ذره ای با آن نشاطی نیست

وجداردنده های نی به دیوار اتاقم دارد از خشکیش می ترکد.

- چون دل یاران که در هجران یارانـ

 قاصد روزان ابری، داروک!کی می رسد باران؟

چنان که قبلا اشاره شد یکی از ویژگی های شعر نیما، کوتاه و بلندی مصراعهاست و دیگر

 پایان بندی آنهاست. به گونه ای که زنجیرۀ وزن در پایان هر مصراع گسسته می شود و

خواننده در پایان مصراع مکث می کند. علت این امر در آن است که نیما پایه های وزن را

در آخر مصراعها می شکند و به همان شیوۀ عروض قدیم از« زحاف» استفاده می کند.

به طور مثال از پایۀ فاعلاتن که مخصوص بحر رمل است در مصراع اول این شعر این طور

 استفاده می کند:

خشک آمد کشتگاه من

فاعلاتن فاعلاتن فع( بریده ای از پایه فاعلاتن)

اگر نیما این کار را نمی کرد، شعر او تبدیل به بحر طویل می شد. دیگر ویژگی شعر نیما

رنگ اقلیمی آن است. وی تقریبا در همه شعرهایش از سرزمین خود، مازندران رنگی به

شعرش می بخشد. از جنگل و باران و کشتزار و... حرف می زند و نام محلی پرندگان و

چیزها را به شعر فارسی  می کشد مثلا داروک در این شعر همان وکدار=قورباغه درختی

 است. از این گونه اسامی در شعرهای نیما به فراوانی دیده می شود و یکی از ویژگی های

 بارز سبک اوست. قافیه در شعر نیما یک امر ذوقی است. شاعر هرجا که لازم بداند قافیه

 می آورد.

نیما معتقد است قافیه زنگ مطلب است، مطلب که تمام شد قافیه آن را از مطلب بعدی جدا

 می کند. در شعر بالا هم قافیه هست؛ اما به شیوۀ خاصی که شاعر آورده بساط و نشاط،

باران و یاران و سوگواران هم قافیه شده است. از دیگر ویژگی شعر نیما تصویر گری و بیان

 تصویری شعر است، طوری که جداردنده های خشکیدۀ نی به دیوار اتاق شاعر با ترکهایی

 که داردتداعی بسیار چیزهاست از جمله ناظر به نی مولانامی تواند باشد که تنهایی شاعر

 را بازگو می کند و در عین حال تصویری است کم نظیر ودر نهایت سادگی و طبیعی. محتوای

 اجتماعی شعرهای نیما پر رنگ است. دلبستگی او به انسان موجب شده است که در اغلب

شعرهایش به سمبل های اجتماعی بپردازد. یکی دیگر از خاصیتهای شعر نیما و شاید از

عمده ترین خصوصیتهای شعر او توجه به فضای شعر و درواقع ساختار آن است. هر شعر نیما

 در فضایی یک دست اتفاق می افتد و در این فضا اجزا و آحاد شعر او همبافت و یک پارچه

می شود و به قولی ساختمان طبیعی خود را می یابد.

در پایان یکی از زیباترین شعرهای نیما را بخوانیم:

              اجاق سرد

         مانده از شبهای دورادور

          بر مسیر خامش جنگل

       سنگچینی از اجاقی سرد

        اندر او خاکستر سردی.

همچنان کاندر غبار اندوده ی اندیشه های من، ملال انگیز

      طرح تصویری در آن هرچیز

         داستانی حاصلش دردی.

روز شیرینم که با من آشتی داشت؛

    نقش ناهمرنگ گردیده

سرد گشته، سنگ گردیده؛

       با دم پاییز عمر من کنایت از بهار روی زردی.

همچنانکه مانده از شبهای دورادور

           بر مسیر خامش جنگل

سنگچینی از اجاقی خرد،

      اندر او خاکستر سردی.

نقل از خبر گزاری دانشجویان

امروز شاهد ترجمه بسياري از آثار ادبي تاليفي به زبان‌هاي مختلف هستيم. آثاري كه بسياري از آن‌ها جهت آموزش زبان فارسي در مدارس ملل ديگر مورد استفاده نوآموزان زبان فارسي قرار گرفته و مي‌گيرند.

خبرگزاري دانشجويان ايران در گفت‌وگو با تعدادي از اين نويسندگان خبري اجمالي در زمينه سرنوشت برخي از آثار آنان كه فرصت پرواز در آسمان خيال كودكان ساير سرزمين‌ها را داشته، تهيه كرده است.

***

اسدالله شعباني از ترجمه قريب به بيست شعرش توسط علي عبداللهي به زبان آلماني خبر داد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، اين اشعار بخشي از آثار وي در حوزه ادبيات كودك و نوجوان و حتي بزرگسال را در برمي‌گيرد.

اخيراً كتاب «لالايي‌ها» ي اين نويسنده دربرگيرنده‌ي مجموعه‌اي از لالايي‌هاي اين شاعر معاصر است، توسط انتشارات بهتر تجديد چاپ مي‌شود. اين كتاب كه قريب به دوازده شعر را دربرمي گيرد، براي دومين بار راهي بازار خواهد شد.براساس اين خبر كتاب، فعاليت هاي يادگيري، اسدالله شعباني نيز كه به آموزش پيش دبستاني اختصاص دارد، براي سومين بار توسط موسسه انتشاراتي توكا تجديد چاپ شده است.

نو روز بر تمام عزیزان خجسته باد